kierunek dla zdrowych jelit

Biegunka. Kiedy leczyć samemu, kiedy do lekarza?

 

Zwykle biegunki to niegroźne dla zdrowia krótkotrwałe infekcje układu pokarmowego, za których występowanie odpowiadają wirusy i bakterie. Są niegroźne, jednak powodują ogólne osłabienie i złe samopoczucie organizmu, a w swoich skrajnych przypadkach mogą prowadzić do odwodnienia, które jest szczególnie niebezpieczne dla osób w podeszłym wieku i dzieci.

Niebezpieczne odwodnienie
 
Za odwodnienie uznaje się stan w którym zawartość wody w organizmie spada poniżej minimum niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania. Do odwodnienia najczęściej przyczyniają się wymioty i właśnie biegunki. W zależności do ilości utraconej wody objawy odwodnienia mogą być różne, a w swojej wstępnej fazie praktycznie niezauważalne. Gdy obserwujemy zwiększenie pragnienia, czujemy suchość w ustach, oddajemy małe ilości moczu i pojawiają się bóle głowy, możemy przypuszczać, że mamy do czynienia z odwodnieniem. W kolejnym etapie możemy, zaobserwować, ogólne osłabienie, spadek masy ciała, przyspieszone bicie serca, bóle mięśni czy zaburzenia widzenia, a w skrajnym wypadku dochodzi do utraty elastyczności skóry, zapadnięcia się gałek ocznych czy zaburzeń świadomości.
 
Dzieci i osoby starsze
 
Musimy zachować wzmożoną czujność w przypadku biegunek i wymiotów u dzieci i osób starszych. Do niewielkiego odwodnienia prowadzi w zasadzie wystąpienie każdy z tych objawów, jednak za zwyczaj są one niegroźne. Sytuacja staje się niepokojąca, jeśli biegunka jest obfita, wypróżnianie jest częste i trwa kilka dni, a na dodatek wymioty nie pozwalają skutecznie uzupełnić płynów w organizmie. W przypadku niemowlaków objawy odwodnienia możemy obserwować poprzez suchość śluzówek, rozdrażnienie, apatię,  bezłzowy płacz, spadek napięcia skóry i zapadnięci ciemiączka. W takiej sytuacji musimy zgłosić się do lekarza, który oceniając stan dziecka może zalecić dożylne uzupełnienie wody i mikroelementów.

Kiedy do lekarza?

Zwykle biegunka nie wymaga konsultacji z lekarzem jednak, gdy trwa ona dłużej niż 48 godzin, towarzyszy jej wysoka gorączka może to świadczyć o infekcji bakteryjnej układu pokarmowego i konieczne będzie podanie antybiotyku. Powracająca systematycznie biegunka również wymaga konsultacji lekarskiej, ponieważ jej przyczyną może być inna choroba jelit niezwiązana z infekcją. Gdy w kale stwierdzimy obecność ropy lub krwi, najprawdopodobniej konieczna będzie specjalistyczna diagnostyka.
Z pojęciem tzw. biegunki ostrej spotkamy się gdy biegunka trwa max. do 14 dni, powyżej tej granicy będziemy mówili o tzw. biegunce przewlekłej.
 
Przyczyny biegunki
 
Najczęstsze przyczyny biegunki to infekcje bakteryjne, wirusowe, pasożytnicze, reakcja na stosowanie niektórych leków. Ostrą biegunkę najczęściej wywołują rotawirusy, adenowirusy, czynnik Norwalk, zakażenia Salmonnellą, bakterią E. coli, Klesiellą, Shigellą.
Często w trakcie podróży do krajów rozwijających się, możemy paść ofiarą tzw. biegunki podróżnych, wywołanej przez skażoną wodę pitną, wirusy czy pasożyty, na które nasz organizm nie był uodporniony. Za różne postaci rozwolnienia i sensacje żołądkowe może odpowiadać również, drastyczna zmiana diety i rodzaju spożywanego pożywienia.
Przyczynami biegunki przewlekłej mogą być: cukrzyca, nietolerancja pokarmowa (celiakia), choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, nadużywanie środków przeczyszczających, długotrwałe stosowanie niektórych leków, nadczynność tarczycy, radio i chemoterapia, przewlekły stres, zapalenia jelit czy trzustki, zespół jelita drażliwego, zatrucia czy też zaburzenia odporności (HIV).
Każda biegunka, zwłaszcza u osób starszych lub u małych dzieci, może w krótkim czasie doprowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. Dlatego biegunki nie wolno lekceważyć.
 
Leczenie biegunki
 
W leczeniu biegunki ważne jest z jednej strony by zatrzymać objawy i zapobiec odwodnieniu, z drugiej zaś strony należy rozpocząć leczenie choroby, która jest faktyczną jej przyczyną. Wiadomym jest, że przeciągająca się biegunka obniża naszą jakość życia i potrafi wyłączyć nas z codziennych obowiązków. W walce z biegunką tzw. ostrą (do 14 dni) w większości przypadków wystarczy skorzystać z leków obniżających perystaltykę jelit zasadniczo dostępnych bez recepty. Należy zastosować dietę, unikać ostrych przypraw i tłustych ciężkich potraw, mleka, pokarm należy przyjmować w małych porcjach. Koniecznie jest przyjmowanie dużej ilości płynów o zwiększonej zawartości elektrolitów. Może pojawić się konieczność podania antybiotyków w przypadku ciężkiej infekcji bateryjnej.
Konieczność konsultacji z lekarzem wymaga na pewna biegunka w swojej przewlekłej postaci. Po zebraniu wywiadu bardzo często może się okazać, że odstawienie niektórych leków, zmiana dawki lub po prostu wdrożenie faktycznego leczenia spowoduje ustąpienie objawów. W przypadku chemio i radioterapii biegunka towarzyszy nam przez dłuższy czas wówczas najczęściej stosuje się leki obniżające perystaltykę jelit.
Do lekarza udajemy się za każdym razem, gdy zaobserwujemy coś niepokojącego, gdy objawy będą się przedłużać, towarzyszyć im będą ostre bóle, wysoka gorączka i dreszcze oraz wtedy, gdy w kale pojawia się krew, śluz lub ropa.